Giriş
Kısmi süreli çalışma, işçinin haftalık çalışma süresinin tam süreli çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi esasına dayanan bir çalışma modelidir. Türkiye’de özellikle doğum yapan veya küçük çocuğu olan çalışanlar için 4857 sayılı İş Kanunu’nun 13. maddesi ve ilgili yönetmelik kapsamında, analık izni bitiminden sonra çocuk ilköğretim çağına gelene kadar kısmi süreli çalışma hakkı tanınmıştır. Bu hak, çalışan ebeveynlerin iş ve aile yaşamını dengelemeleri amacıyla yasalaştırılmıştır.
Kısmi süreli çalışmaya geçiş talebi, işverenin inisiyatifine tamamen bırakılmış bir durum değildir; kanunda belirtilen şartları taşıyan ebeveynler için işverenin bu talebi karşılama yükümlülüğü bulunur. Ancak bu haktan yararlanabilmek için başvurunun usulüne uygun yapılması, kanuni süreler içinde işverene bildirimde bulunulması ve gerekli belgelerin (eşin çalıştığına dair belge vb.) sunulması şarttır. Aşağıdaki bölümlerde, dilekçenin nasıl hazırlanacağı, başvuru süreci ve dikkat edilmesi gereken hukuki detaylar kapsamlı olarak ele alınmıştır.
Kısmi Süreli Çalışma Hakkı Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu ve 'Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sonrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmelik' uyarınca, çalışanlar belirli koşullarda tam zamanlı çalışmadan kısmi süreli (part-time) çalışmaya geçiş yapabilirler. Bu hak özellikle doğum sonrası analık iznini tamamlayan kadın işçiler veya üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen ebeveynler için kritik bir öneme sahiptir.
Çalışan, çocuğu mecburi ilköğretim çağına gelene kadar bu haktan yararlanabilir. Talep geçerli fesih nedeni sayılamaz ve işveren, yönetmelikte sayılan istisnai işler (örneğin sağlık hizmetlerinde sorumlu müdürlükler, niteliği gereği sürekli işler) dışında bu talebi karşılamakla yükümlüdür. Kısmi süreli çalışmaya geçen işçi, ücretini ve diğer bölünebilir haklarını çalıştığı süreyle orantılı olarak alır.
Başvuru Şartları ve Eşin Çalışma Durumu
Kısmi süreli çalışma hakkından yararlanabilmek için ebeveynlerden her ikisinin de çalışıyor olması kuralı esastır. Eğer ebeveynlerden biri çalışmıyorsa, çalışan eş kısmi süreli çalışma talebinde bulunamaz. Bu nedenle başvuru dilekçesine mutlaka eşin çalıştığını gösteren bir belge (görev yeri belgesi, SGK hizmet dökümü vb.) eklenmelidir.
Ancak bu kuralın istisnaları mevcuttur. Ebeveynlerden birinin sürekli bakım gerektiren bir hastalığı varsa, velayet mahkeme kararıyla başvuran tarafa verilmişse veya çocuk münferiden evlat edinilmişse, diğer eşin çalışma şartı aranmaz. Bu istisnai durumların da resmi rapor veya mahkeme kararıyla belgelendirilmesi gerekir.
Başvuru Süresi ve 1 Ay Kuralı
Kanuna göre kısmi süreli çalışma talebi, bu haktan faydalanmaya başlamadan en az bir ay önce işverene yazılı olarak bildirilmelidir. Bu süre, işverenin iş planlamasını yapabilmesi ve gerekirse çalışan yerine yeni bir personel (veya kısmi süreli personel) temin edebilmesi için tanınmıştır.
Süresi içinde yapılmayan bildirimler, işverenin talebi reddetmesine veya başlangıç tarihini ertelemesine zemin hazırlayabilir. Dilekçede talep edilen başlangıç tarihinin, dilekçe teslim tarihinden en az 30 gün sonrası olmasına özen gösterilmelidir.
Kısmi Çalışma ve Yarım Çalışma Ödeneği Farkı
Uygulamada 'Kısmi Süreli Çalışma' ile İŞKUR tarafından ödenen 'Yarım Çalışma Ödeneği' sıklıkla karıştırılmaktadır. İkisi farklı haklardır ve farklı süreçleri içerir. Aşağıdaki tablo bu temel farkları özetlemektedir.
| Özellik | Kısmi Süreli Çalışma (Yönetmelik) | Yarım Çalışma Ödeneği (İŞKUR) |
|---|---|---|
| Süre | Çocuk ilköğretim çağına gelene kadar. | Doğum sayısına göre 60-180 gün. |
| Ücret | İşveren sadece çalışılan süreyi öder. | Çalışılanı işveren, çalışılmayanı İŞKUR öder. |
| Başvuru | İşverene en az 1 ay önce yazılı dilekçe. | Analık izni bitiminden 30 gün içinde İŞKUR'a. |
| Eş Durumu | Eşin çalışması zorunludur. | Eşin çalışma şartı aranmaz. |
Dilekçede Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar
Geçerli bir kısmi süreli çalışma talebi için dilekçenin belirli unsurları içermesi yönetmelik gereğidir. Dilekçenin eksik olması, sürecin uzamasına veya reddedilmesine neden olabilir.
Dilekçede mutlaka şu bilgiler yer almalıdır: 1. Kısmi süreli çalışmaya başlanacak tarih, 2. Ne kadar süreyle bu hakkın kullanılacağı (örn. ilkokula başlayana kadar), 3. Çalışılacak günler ve saat aralıkları (haftalık çalışma planı), 4. Eşin çalıştığına dair beyan ve ekli belge.
Çalışma Saatlerinin Belirlenmesi
Çalışan, dilekçesinde hangi gün ve saatlerde çalışmak istediğini belirtebilir. Ancak yönetmeliğe göre çalışma zamanı; o yerin gelenekleri, işçinin yapmakta olduğu işin niteliği ve işçinin talebi dikkate alınarak işveren tarafından belirlenir. Yani işçi bir talepte bulunur, ancak nihai çalışma çizelgesi işverenin onayına tabidir.
Örneğin, haftalık 45 saatlik bir işyerinde kısmi süreli çalışma genellikle haftada 30 saati geçmeyecek şekilde düzenlenir (üçte iki oranı). Bu süre haftanın belirli günlerinde tam gün çalışarak veya her gün belirli saatlerde çalışarak tamamlanabilir.
Dilekçe Örneği İndirme
Aşağıdaki bağlantıdan 2026 yılına uygun, 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre hazırlanmış kısmi süreli çalışma talep dilekçesi taslağını indirebilirsiniz. Word formatındaki bu belgeyi kendi durumunuza göre düzenleyip imzalayarak İnsan Kaynakları departmanına sunabilirsiniz.
Dilekçe, Word formatında düzenlenebilir şablon olarak hazırlanmıştır.
Dilekçe Doldurma Rehberi (Adım Adım)
Dilekçeyi doldururken hukuki geçerliliği sağlamak adına aşağıdaki adımları takip etmeniz önerilir. Belgenin net ve anlaşılır olması işverenin değerlendirme sürecini hızlandıracaktır.
Muhatap ve Kimlik Bilgileri
Dilekçenin başlığına şirketin tam unvanını yazın (Örn: ABC Teknoloji A.Ş. İnsan Kaynakları Müdürlüğüne). Giriş kısmında görevinizi, departmanınızı ve TC kimlik numaranızı belirterek kimliğinizi netleştirin.
Yasal Dayanak ve Talep
Metin içerisinde talebinizin '4857 sayılı İş Kanunu’nun 13. maddesi' ve 'Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sonrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmelik' kapsamında olduğunu belirtin. Bu, talebin keyfi değil, yasal bir hak olduğunu vurgular.
Başlangıç Tarihi ve Süre
En kritik kısım burasıdır. Dilekçeyi verdiğiniz tarihten en az 30 gün sonrasını 'Başlangıç Tarihi' olarak yazın. Bitiş süresi olarak genellikle 'çocuğun mecburi ilköğretim çağına başlayacağı tarih' ifadesi kullanılır, ancak daha kısa bir süre de belirleyebilirsiniz.
Çalışma Gün ve Saatleri
Tercih ettiğiniz çalışma modelini açıkça yazın. Örneğin: 'Haftanın Pazartesi, Çarşamba ve Cuma günleri 08:00 - 18:00 saatleri arasında çalışmayı talep ediyorum.' İşverenin bu talebi işin niteliğine göre değiştirme hakkı olduğunu unutmayın.
Tam Süreli Çalışmaya Dönüş
Kısmi süreli çalışmaya geçen işçi, aynı çocuk için bir daha bu haktan faydalanmamak üzere tam süreli çalışmaya dönebilir. Bunun için de işverene en az bir ay önceden yazılı bildirimde bulunmak gereklidir.
Önemli bir detay: Kısmi süreli çalışmaya geçen işçinin tam süreliye dönmesi durumunda, onun yerine alınan işçinin (varsa) iş sözleşmesi kendiliğinden sona erebilir veya değişebilir. Bu süreçte işverenle iletişim halinde olmak önemlidir.
İlgili Rehberler
Rehber
Kısmi Süreli İş Sözleşmesi Rehberi ve Yasal Haklar (2026)
Günümüz çalışma hayatında esneklik ihtiyacının artmasıyla birlikte, tam zamanlı mesainin yerini alan kısmi süreli (part-time) çalışma modelleri hem işverenler hem de çalışanlar tarafından sıkça tercih edilmektedir. Ancak bu çalışma biçimi, maaş hesaplamasından yıllık izne, sigorta prim gün sayısından kıdem tazminatına kadar pek çok konuda kafa karışıklığına neden olabilmektedir. Özellikle 4857 sayılı İş Kanunu’nun...
Rehberler · İş Hayatı
Rehber
Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Rehberi ve Yasal Haklar (2026)
İş hayatında en sık karşılaşılan ve iş hukukunun temelini oluşturan sözleşme türü, belirsiz süreli iş sözleşmesidir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 11. maddesine göre, iş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı hallerde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Bu sözleşme türü, işçi ve işveren arasındaki ilişkinin aksi kararlaştırılmadıkça veya işin niteliği gereği belirli bir süreyle sınırlanmadıkça devamlılık arz ed...
Rehberler · İş Hayatı
Rehber
Deneme Süreli İş Sözleşmesi Rehberi: Haklar ve Kurallar (2026)
İş hayatında yeni bir göreve başlarken hem işveren hem de çalışan için en kritik dönemlerden biri deneme süresidir. Tarafların birbirini tanıması, işçinin işe uyumunu kanıtlaması ve işverenin de çalışanın performansını ölçmesi amacıyla uygulanan bu süreç, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında özel kurallara tabidir. Deneme süreli iş sözleşmesi, aslında ayrı ve bağımsız bir sözleşme türü olmaktan ziyade, belirsiz veya b...
Rehberler · İş Hayatı
Yer Tutucu Alanlar
| Alan | Açıklama |
|---|---|
[İŞVEREN UNVANI] |
Dilekçenin verileceği şirketin veya kurumun tam resmi adı. |
[ŞEHİR] |
İşyerinin bulunduğu şehir. |
[TARIH] |
Dilekçenin işverene teslim edildiği tarih (Bugünün tarihi). |
[DEPARTMAN] |
Şu anda çalıştığınız bölüm veya birim adı. |
[GOREV UNVANI] |
Şirketteki mevcut göreviniz. |
[COCUK DOGUM TARIHI] |
Kısmi çalışma hakkına konu olan çocuğun doğum tarihi. |
[BASLANGIC TARIHI] |
Kısmi süreli çalışmaya başlamak istediğiniz tarih (Dilekçe tarihinden en az 1 ay sonra). |
[CALISILACAK GUNLER] |
Haftanın hangi günleri çalışmak istediğiniz (Örn: Pazartesi, Çarşamba, Cuma). |
[CALISMA SAATLERI] |
Hangi saat aralıklarında çalışmak istediğiniz (Örn: 09:00 - 18:00). |
[AD SOYAD] |
Başvuruyu yapan çalışanın adı ve soyadı. |
[TC KIMLIK NO] |
Çalışanın 11 haneli T.C. Kimlik Numarası. |
Sık Sorulan Sorular
Resmi Kaynaklar
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Güncel koşullar ve işlem detayları için aşağıdaki resmi kurum sayfalarını kontrol edin.
Son güncelleme: 2026-01-22