Giriş
Trafikte yaşanan kazalar, sürücüler için hem maddi hem de manevi açıdan zorlu süreçlerdir. Özellikle yaralanmanın olmadığı, sadece araçlarda maddi hasarın meydana geldiği durumlarda bürokratik işlemleri hızlandırmak amacıyla 2008 yılından bu yana 'Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı' (Halk arasında Kaza Tespit Tutanağı) uygulaması yürürlüktedir. Bu belge, kazaya karışan tarafların trafik polisini veya jandarmayı beklemeden, kazanın oluş şekli üzerinde uzlaşarak durumu kayıt altına almalarını sağlar.
2026 yılı itibarıyla da geçerliliğini koruyan bu uygulama sayesinde, trafik akışı uzun süre kesilmeden taraflar olay yerinden ayrılabilir ve sigorta süreçlerini başlatabilirler. Ancak tutanağın geçerli olabilmesi için belirli şartların sağlanması ve formun eksiksiz doldurulması hayati önem taşır. Yanlış veya eksik doldurulan tutanaklar, sigorta şirketleri tarafından reddedilebilir ve hasar tazminat süreçlerinde hak kaybına yol açabilir. Bu rehberde, hasar tespit tutanağının ne zaman kullanılabileceği, hangi durumlarda mutlaka polis çağrılması gerektiği ve belgenin nasıl doldurulacağı detaylıca ele alınmıştır.
Kullanım Alanı ve Şartları
Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı, yalnızca kazaya karışan araçlarda maddi hasar meydana geldiği ve tarafların kazanın oluş şekli konusunda anlaştığı durumlarda kullanılır. Bu tutanağın düzenlenebilmesi için kazaya en az iki aracın karışmış olması ve her iki tarafın da geçerli bir trafik sigortasının bulunması gerekir.
Taraflar, form üzerinde yer alan bilgileri doldurup imzaladıktan sonra olay yerinden ayrılabilirler. Bu belge, trafik zabıtasınca düzenlenen rapor hükmündedir ve sigorta şirketleri hasar ödemelerini bu tutanaktaki beyanlara ve çizilen krokiye göre değerlendirir. Tek taraflı kazalarda (örneğin bir duvara veya ağaca çarpma durumunda) bu tutanak kullanılmaz; bu tür durumlarda mutlaka polis veya jandarma çağrılmalıdır.
Polis veya Jandarma Çağrılması Gereken Durumlar
Her trafik kazasında tarafların kendi aralarında tutanak tutması yasal olarak mümkün değildir. Mevzuatta belirtilen bazı kritik durumlarda, anlaşma olsa dahi mutlaka 112 Acil Çağrı Merkezi aranarak trafik zabıtası (polis veya jandarma) talep edilmelidir. Bu durumların başında, kazaya karışan sürücülerden birinin ehliyetinin olmaması veya yetersiz olması gelir.
Ayrıca, sürücülerden birinde alkol veya akıl sağlığı şüphesi varsa, kazaya karışan araçlardan biri kamu kurumuna aitse, kaza sonucunda kamu malına veya üçüncü kişilere ait eşyalara (araçlar hariç) zarar verilmişse tutanak taraflarca tutulamaz. En önemlisi, kaza sonucunda en ufak bir yaralanma veya ölüm söz konusuysa, araçlar yerinden oynatılmadan derhal sağlık ve güvenlik birimlerine haber verilmelidir.
Kamu Malı ve Üçüncü Şahıs Zararları
Kazada trafik ışıkları, bariyerler veya yol kenarındaki devlet malı niteliğindeki eşyalar zarar gördüyse bireysel tutanak geçersizdir. Benzer şekilde, kaza esnasında yoldan geçen bir yayanın eşyasına veya yol kenarındaki bir dükkana zarar verildiyse yine resmi kolluk kuvvetlerinin tespiti zorunludur.
Tutanak Türleri Karşılaştırması
Sürücülerin inisiyatif kullanarak düzenlediği tutanak ile kolluk kuvvetlerinin düzenlediği resmi rapor arasında işleyiş farkları vardır. Aşağıdaki tabloda bu iki durumun temel farkları özetlenmiştir.
| Özellik | Anlaşmalı Tutanak (Bireysel) | Polis/Jandarma Raporu |
|---|---|---|
| Yetkili | Sürücüler (Ortaklaşa) | Trafik Polisi veya Jandarma |
| Kullanım Şartı | Sadece maddi hasar + Anlaşma | Yaralanma, anlaşmazlık veya suç şüphesi |
| İşlem Süresi | Hızlı (Olay yerinde 10-20 dk) | Uzun (Ekip beklenir, ölçüm yapılır) |
| Fotoğraf | Taraflarca çekilmesi zorunludur | Görevlilerce çekilir |
Kritik Riskler ve Hatalı Düzenleme Sonuçları
Tutanağın sigorta şirketi tarafından işleme alınabilmesi için ıslak imzaların eksiksiz olması şarttır. En sık yapılan hata, formun doldurulup taraflardan birinin imzalamayı unutmasıdır. İmzası eksik olan belgeler hukuken geçersiz sayılır ve hasar ödemesi yapılmaz. Ayrıca, poliçe numaralarının veya T.C. kimlik numaralarının yanlış yazılması, dosya açılış sürecini günlerce uzatabilir.
Bir diğer risk ise kaza krokisinin anlaşılmaz çizilmesidir. Araçların kaza anındaki konumlarını, gittikleri yönü ve yol çizgilerini içermeyen taslaklar, kusur dağılımının (trameer sonucu) yanlış belirlenmesine neden olabilir. Bu nedenle çizim yeteneğine bakılmaksızın, araçların A ve B olarak işaretlendiği, yolun ve çarpışma noktasının net olduğu basit bir şema çizilmelidir.
Sık Karşılaşılan Kaza Senaryoları
Genellikle arkadan çarpma, şerit ihlali veya kavşaklarda geçiş önceliği ihlali gibi durumlarda bu tutanak kullanılır. Örneğin, kırmızı ışıkta bekleyen bir araca arkadan çarpan sürücü, durumu kabul ediyorsa tutanak hızla doldurulur. Bu tip net durumlarda %100 kusur oranı genellikle arkadan çarpan tarafa verilir, ancak tutanakta bu durumun açıkça ifade edilmesi gerekir.
Otopark kazaları da sıkça tutanak tutulan durumlardır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken, kazanın 'karayolu sayılan' bir alanda veya kamuya açık bir otoparkta gerçekleşmiş olmasıdır. Özel mülk içerisindeki (örneğin müstakil evin garajı) kazalar bazen kapsam dışı kalabilir; bu durumda sigorta acentesine danışmakta fayda vardır.
İndirilebilir Belge Metni
Aşağıda yer alan butonu kullanarak Word ortamında düzenlenebilir veya çıktısı alınarak elle doldurulabilir şablonu indirebilirsiniz. Ayrıca belgenin düz metin hali, içeriği incelemeniz için sayfanın devamında sunulmuştur. Aracınızda her zaman boş bir nüsha bulundurmanız önerilir.
İndireceğiniz dosya, resmi formata uygun olarak hazırlanmış, Word ve PDF uyumlu taslaktır.
Adım Adım Doldurma Rehberi
Belgeyi doldururken öncelikle kazanın tarihi ve saati en üst bölüme net bir şekilde yazılmalıdır. Ardından kazanın gerçekleştiği il, ilçe, mahalle ve cadde bilgileri girilir. Varsa görgü tanıklarının iletişim bilgileri ilgili alana eklenir; tanık yoksa bu alan boş bırakılabilir.
Sonrasında form, Araç A ve Araç B olmak üzere iki sütuna ayrılır. Sürücülerden biri A, diğeri B sütununu seçerek kendi ruhsat, ehliyet ve trafik sigortası poliçe bilgilerini eksiksiz doldurmalıdır. Özellikle 'Sigorta Şirketi' ve 'Acente No' alanlarının poliçeden bakılarak birebir yazılması, sistem sorgusu için kritiktir.
Orta kısımdaki boş alana kaza krokisi çizilir. Kroki üzerinde cadde isimleri, araçların yönleri (ok işaretiyle) ve çarpışma noktası (X işaretiyle) belirtilmelidir. En alt kısımda ise her iki sürücü, kazanın oluş şeklini kendi bakış açısıyla özetleyerek 'Sürücü Görüşleri' alanını doldurur ve mutlaka ıslak imza atar.
Fotoğrafların Önemi
Tutanak doldurulduktan sonra, araçlar hareket ettirilmeden (trafiği tehlikeye atmıyorsa) geniş açılı ve plakalar görünecek şekilde kaza fotoğrafları çekilmelidir. Bu fotoğraflar, çizilen krokiyi destekleyen en önemli delildir.
Yasal Geçerlilik ve Hukuki Tavsiye
Bu belge, Türk Ticaret Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde hukuki bir delil niteliğindedir. Tutanakta gerçeğe aykırı beyanda bulunmak, sigorta dolandırıcılığı kapsamına girebilir ve cezai yaptırımlar doğurabilir. Bu nedenle, emin olmadığınız veya karşı tarafın sizi yanıltmaya çalıştığını düşündüğünüz durumlarda tutanak tutmak yerine polis çağırmanız en güvenli yoldur.
Uyuşmazlık durumunda veya sigorta şirketinin kusur oranına (Trameer sonucu) itiraz etmek istediğinizde, elinizdeki tutanak nüshası ve fotoğraflar ile 5 iş günü içinde itiraz başvurusunda bulunabilirsiniz. Süreçle ilgili karmaşık durumlarda bir sigorta hukukçusuna veya avukata danışılması tavsiye edilir.
İlgili Rehberler
Rehber
Araç Muayenesi Hazırlık Rehberi ve Önemli Adımlar (2026)
Araç muayenesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu gereğince trafiğe çıkan motorlu ve motorsuz araçların teknik yeterliliklerinin kontrol edilerek trafik güvenliğinin sağlanmasını amaçlayan zorunlu bir işlemdir. Hususi otomobiller için genellikle iki yılda bir, ticari araçlar için ise yılda bir kez tekrarlanan bu süreç, hem sürücülerin hem de diğer yol kullanıcılarının can ve mal güvenliğini korumak adına kriti...
Rehberler · Araç ve Trafik
Rehber
Araç Ruhsat Yenileme Rehberi: Kayıp, Devir ve Tadilat (2026)
Araç sahipliğinin en temel kanıtı olan ve halk arasında ruhsat olarak bilinen Araç Tescil Belgesi, trafiğe çıkan her motorlu taşıtın kimlik kartı niteliğindedir. 2018 yılında yapılan yasal düzenlemelerle birlikte, daha önce Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Tescil Şubeleri tarafından yürütülen ruhsat işlemleri noterlere devredilmiştir. Bu değişiklik, işlemlerin çok daha hızlı ve erişilebilir bir şekilde tamamlanmasın...
Rehberler · Araç ve Trafik
Rehber
Araç Satış Vekaletnamesi Rehberi (2026 Güncel Noter İşlemleri)
Araç mülkiyetinin devri, Türkiye'de hukuk sistemi tarafından sıkı kurallara bağlanmış ve noter huzurunda resmiyet kazanan bir işlemdir. Araç sahibinin, satış işlemi sırasında fiziksel olarak noterde bulunamadığı durumlarda, kendi adına işlem yapması için güvenilir bir üçüncü kişiyi yetkilendirmesi gerekir. Bu yetkilendirme işlemine 'araç satış vekaletnamesi' adı verilir. Vekaletname, hukuki sonuçları bakımından so...
Rehberler · Araç ve Trafik
Yer Tutucu Alanlar
| Alan | Açıklama |
|---|---|
[KAZA TARIHI] |
Kazanın gerçekleştiği gün, ay ve yıl. |
[KAZA SAATI] |
Kazanın gerçekleştiği saat. |
[IL_ILCE] |
Kazanın olduğu il ve ilçe. |
[MAHALLE_CADDE_SOKAK] |
Kazanın olduğu tam adres (mahalle, cadde, sokak). |
[TANIK 1 AD SOYAD] |
Varsa birinci görgü tanığının adı ve soyadı. |
[TANIK 1 ILETISIM] |
Birinci tanığın telefon numarası ve adresi. |
[TANIK 2 AD SOYAD] |
Varsa ikinci görgü tanığının adı ve soyadı. |
[TANIK 2 ILETISIM] |
İkinci tanığın telefon numarası ve adresi. |
[SURUCU A AD SOYAD] |
A aracı sürücüsünün tam adı. |
[SURUCU A TC] |
A aracı sürücüsünün T.C. Kimlik Numarası. |
[SURUCU A EHLIYET NO] |
A aracı sürücüsünün ehliyet numarası. |
[SURUCU A SINIF] |
A aracı sürücüsünün ehliyet sınıfı. |
[ARAC A PLAKA] |
A aracının plaka numarası. |
[ARAC A MARKA MODEL] |
A aracının marka ve modeli. |
[ARAC A SASI NO] |
A aracının ruhsatta yazan şasi numarası. |
[SIGORTA A SIRKETI] |
A aracının trafik sigortasını yapan şirket. |
[SIGORTA A POLICE NO] |
A aracının sigorta poliçe numarası. |
[SIGORTA A TRAMER NO] |
Varsa Tramer belge numarası (poliçede yazar). |
[SURUCU B AD SOYAD] |
B aracı sürücüsünün tam adı. |
[SURUCU B TC] |
B aracı sürücüsünün T.C. Kimlik Numarası. |
[SURUCU B EHLIYET NO] |
B aracı sürücüsünün ehliyet numarası. |
[SURUCU B SINIF] |
B aracı sürücüsünün ehliyet sınıfı. |
[ARAC B PLAKA] |
B aracının plaka numarası. |
[ARAC B MARKA MODEL] |
B aracının marka ve modeli. |
[ARAC B SASI NO] |
B aracının ruhsatta yazan şasi numarası. |
[SIGORTA B SIRKETI] |
B aracının trafik sigortasını yapan şirket. |
[SIGORTA B POLICE NO] |
B aracının sigorta poliçe numarası. |
[SIGORTA B TRAMER NO] |
Varsa Tramer belge numarası. |
[ARAC A HASAR YERI] |
A aracının ilk darbe aldığı nokta. |
[ARAC B HASAR YERI] |
B aracının ilk darbe aldığı nokta. |
[SURUCU A GORUSLERI] |
A sürücüsünün kazayı anlatımı. |
[SURUCU B GORUSLERI] |
B sürücüsünün kazayı anlatımı. |
[IMZA A] |
Sürücü A'nın ıslak imzası. |
[IMZA B] |
Sürücü B'nin ıslak imzası. |
Sık Sorulan Sorular
Resmi Kaynaklar
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Güncel koşullar ve işlem detayları için aşağıdaki resmi kurum sayfalarını kontrol edin.
Son güncelleme: 2026-01-22